31 Ocak 2008 tarihinde Zeytinburnu’nda bulunan beş katlı bir iş merkezinde meydana gelen patlama sonucunda 22 vatandaşımız hayatını kaybetti. Ruhsatsız ve kaçak olduğu belirtilen işyeriyle ilgili sorumluluğu kimse üzerine almıyor.

Ne İlçe Belediye Başkanı, ne Büyükşehir Belediye Başkanı, ne de İstanbul Valisi sorumluluğu almak bir tarafa, birbirlerinin üzerine atıp duruyorlar. Sonuçta yine bir kurban bulunup, bir süre sonra bu olay unutulup gidecek. Herhalde böyle bir olay gelişmiş ülkelerden birinde meydana gelse, ne belediye başkanları, ne de vali koltuğunda oturabilirdi.

Yani burası TÜRKİYE.

Bu kaçak işyerlerinin önüne geçmek çok mu zor ? Yoksa çözüm yolları var da uygulanması mı zor ?

Ben bir mali müşavir olarak, deneyimlerimden yola çıkarak, bu gibi işyerlerinin önüne geçmenin hiç de zor olmadığı kanaatindeyim. Bir kaç basit kanun veya yönetmelikle  bu iş çözülür. Uygulama aşamasında da kararlılıkla hareket edilebilirse, bununla beraber nelerin çözülebileceğini aşağıda kendimce açıklamaya çalıştım.

***

Kira sözleşmelerine mal sahibinin ve kiracının T.C. Kimlik numarasının, nüfus bilgilerinin, İkametgah adreslerinin, irtibat telefonlarının, vergi dairesi ve hesap numaralarının yazılması zorunlu hale getirilmelidir.

***

Gayrimenkulünü kiraya verene, ikametgahının bağlı olduğu vergi dairesine bildirim yapma zorunluluğu getirilmelidir. Bu bildirimin ekinde kira sözleşmesinin bir örneği eklenmelidir. Bu bildirimlerin internet üzerinden elektronik ortamda da verilmesi sağlanmalıdır.

Eğer bu bildirimden kaçınılırsa, Vergi Usul Kanunu’ nda bilgi vermekten kaçınanlar ile ilgili cezai maddeler uygulanmalıdır. Örnek olarak tespit halinde kira sözleşmesinde yer alan aylık kira bedelinin belli bir katı olabilir.

Ayrıca bu sayede kira gelirlerin beyanı da kontrol altına alınmış olur.

***

Bu bildirimi alan vergi dairesi, kiralanan yerin bağlı olduğu vergi dairesine elektronik ortamda bilgileri aktarmalıdır. Kiralanan yerin vergi dairesi de kendi kayıtlarından bu işyerinin vergi kaydını açıp, açmadığını kontrol eder.

Eğer açılışını vermemişse uyarı yazısı göndererek, açılış işlemlerinin yerine getirilmesini, aksi takdirde cezai işleme maruz kalacağı uyarısını gönderilir. Böylece vergisel açıdan kaçak işyerlerinin önüne geçilmiş olur ve kayıtsız işyeri sayısı oldukça azalır.

***

Vergi dairesine açılış işlemlerini yapmak için müracaat edenlere ön izin verilir.

Ayrıca bağlı olduğu ilçe belediyesine bir yazı yazılarak, vergi mükellefinin ruhsat, çevre temizlik vergisi v.b. müracaatlarının alınmasını, bu müracaatların yapıldığına dair evrakın mükellef aracılığıyla vergi dairesine gönderilmesini ister. Böylece ruhsatsız ve kaçak işyerlerinin önüne geçilmiş olur.

***

Vergi dairesi, ön izin verdiği işletmenin sahibinin veya ortaklarının ilgili mevzuat çerçevesinde bağlı olması gereken sosyal güvenlik kuruluşuna ilişkin bir yazıyı da mükellefe vererek, sosyal güvenlik kuruluşuna kayıt yaptırmasını ve yaptırdığına dair alınacak bir yazının getirilmesini ister.

Böylece sosyal güvenlik kuruluşlarına kayıt sorunu da ortadan kalmış olur. Bütün bu işlemler tamamlanınca işyerinin kesin açılışı yapılır ve mükellefiyeti başlatılır.

***

Yukarıda saydığım beş maddede, basit bir uygulama ile kira gelirlerinin, vergi dairesine kayıtların, belediye ruhsat işlemlerinin ve sosyal güvenlik kuruluşlarına üyeliğin kayıt altına alınmasının hiç de zor olmadığı görülmektedir.

Bu basit çözüm yollarını ben düşünüyorsam, devlette çalışan bir çok bürokratta düşünüyordur herhalde. Eğer düşünülmüyorsa vay halimize.

Eğer düşünülüp de uygulanmıyorsa işte o zaman durumumuz içler acısıdır.

Mutlu bir hafta dilerim.