2008 yılına girdiğimiz şu günlerde 2007 yılı kazançları ile ilgili vergisel yükümlülüklerimizin yerine getirilmesi hususunda bazı açıklamalarda bulunacağım. Özellikle gayrimenkul sermaye iradı ( Kira ) gelirleri konusunda vergi mükelleflerinin, önceki yıllara göre daha hassas davranmasına rağmen yine de beyanlarını vermeyen veya eksik beyanda bulunan bir çok kişi ve kurum bulunmaktadır. Bu konuda İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı’ nın internet sayfasında yayınladığı detaylı açıklamaya yer veriyorum. Beyanname vermeyen veya eksik beyanda bulunun kişi ve kurumlar, beyan tarihinden itibaren ( beş ) yıl süre ile ( zaman aşımı süresi ) bu beyandan sorumlu olacaklardır. Eğer bir tespit halinde hem aşağıda belirtilen istisna tutarından faydalanamayacaklar, hem de vergi, ceza ve gecikme zammıyla karşı karşıya kalacaklardır. Karşılarına şu an ödeyecekleri vergiden kat kat fazla bir ödeme çıkacaktır. En basit örnek olarak gecikme zammının aylık % 2,5 yıllık % 30 olduğunu belirtmem sanıyorum yeterli olur.

İleride yapılacak bir tespitte, kira gelirinin olmadığını, evin boş olarak tutulduğunu veya birinci derecede yakınının oturduğunu ileri sürenler bunu ispat etmek zorundadır. Bu da hiç kolay değil. Çünkü o evin elektrik, su, doğalgaz vs. sarfiyatları evin kullanılıp kullanılmadığını, muhtardaki kayıtlardan da o evde kimin ikamet ettiği hakkında vergi dairesi tarafından araştırılıyor.  

Bu nedenle vergisel yükümlülüklerimizi zamanında yerine getirmemiz, ileride yaşayabileceğimiz daha büyük sıkıntıları ortadan kaldırmış olur kanaatindeyim. Her sene başında Vergi Dairesi memurlarının kira gelirleriyle ilgili bölgelerinde tespit yaptığını da hatırlatmak isterim.

Aşağıda kira gelirlerin beyanı ile ilgili detaylı bir açıklama bulacaksınız. Bu açıklamalar çerçevesinde kira gelirleriyle ilgili gerekli hassasiyeti göstermenizi tavsiye ederim.                

Bir takvim yılı içinde elde ettiği konut (mesken) kira geliri, o yıl için belirlenen istisna tutarını aşanlar bu gelirlerini izleyen yılın  Mart Ayının 25 inci Günü Akşamına Kadar ikametgahlarının bulunduğu vergi dairesine yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edecektir. Konut (mesken)  kira gelirlerinde; 2007 yılı gelirleri için 2.300 YTL, 2008 yılı gelirleri için 2.400 YTL istisnadır. Bu tutar her yıl için Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenmektedir.

İşyeri kira gelirleri üzerinden vergi kesintisi yapılanlardan, kira gelirlerinin brüt tutarı beyanname verme sınırını (2007 yılı için 19.000 YTL) aşanlar, bu gelirlerini izleyen yılın  Mart Ayının 25 inci Günü Akşamına Kadar ikametgahlarının bulunduğu vergi dairesine yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edecektir.

Beyanname verme sınırı olan 19.000 YTL’yi aşılıp aşılmadığının tespitinde, gelir vergisi tevkifatına tabi kira gelirleri (işyeri) ile konut (mesken) kira gelirinin gelir vergisinden istisna edilen tutarı aşan kısmı birlikte dikkate alınacaktır.

Bir takvim yılı içinde elde ettiği, tevkifata ve istisna uygulamasına konu olmayan gayrimenkul sermaye iratları toplamı 900 YTL’yi aşanlar, bu gelirlerini izleyen yılın  Mart Ayının 25 inci Günü Akşamına Kadar ikametgahlarının bulunduğu vergi dairesine yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edecektir.

Diğer mal ve haklardan kira geliri elde edenler bu gelirlerini izleyen yılın  Mart Ayının 25 inci Günü Akşamına Kadar ikametgahlarının bulunduğu vergi dairesine yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edecektir.

Ülkeyi terk edenler, yurt dışına çıkma tarihinden önceki 15 gün içinde beyanname vermek zorundadırlar. Ölüm halinde  beyanname ölüm tarihinden itibaren 4 ay içinde mirasçılar tarafından verilir.

Beyanname verme süresinin son gününün tatil gününe rastlaması halinde, tatilden sonraki ilk iş günü akşamına kadar beyanname verilmesi gerekmektedir.

Konutlardan elde edilen kira gelirleri beyan edilmez veya eksik beyan edilirse, (2007 yılı gelirleri için  2.300 YTL, 2008 yılı gelirleri için 2.400 YTL) istisnadan yararlanılamaz.

Kira gelirinin yanında ticari, zirai veya mesleki kazancını beyan etmek zorunda olanlar,  2.300 YTL istisnadan yararlanamazlar.

Basit Usulde mükellef olanların ayrıca kira gelirinin bulunması halinde söz konusu gelirlerini Mart ayının 25 ine kadar vermeleri gerekmektedir.Ayrıca Basit Usulde mükelleflerin elde ettikleri kira gelirlerinin beyanında Gelir Vergisi Kanununun 21. maddesindeki istisnadan yararlanmaları da mümkün değildir.

Gayrimenkul sermaye iradında safi iradın saptanması için, kira gelirlerinden indirilecek giderler konusunda seçilebilecek iki yöntem vardır.

Gerçek Gider Yöntemi

Götürü Gider Yöntemi

Götürü gider yöntemini seçen mükellefler, (hakları kiraya verenler hariç) kira gelirlerinden, istisna tutarını düştükten sonra kalan tutarın % 25′i oranındaki götürü gideri indirebilirler.

Ancak, bu usulü seçen mükellefler iki yıl geçmedikçe gerçek gider yöntemine dönemezler.

GERÇEK GİDER YÖNTEMİNİN SEÇİLMESİ DURUMUNDA İNDİRİLECEK GİDERLER  :

Gerçek gider yönteminin seçilmesi durumunda;

1- Kiraya veren tarafından, kiraya verilen gayrimenkul için ödenen; aydınlatma, ısıtma, su ve asansör giderleri,

2-Kiraya verilen malların idaresi için yapılan ve gayrimenkulün önemi ile mütenasip olan idare giderleri,

3- Kiraya verilen mal ve haklara ait sigorta giderleri,

4- Kiraya verilen mal ve haklar dolayısıyla yapılan ve bunlara sarf olunan borçların faizleri ile konut olarak kiraya verilen bir adet gayrimenkulün iktisap yılından itibaren 5 yıl süre ile iktisap bedelinin % 5′i (iktisap bedelinin % 5′i tutarındaki bu indirim, sadece ilgili gayrimenkule ait hasılata uygulanacak, indirilmeyen kısım gider fazlalığı sayılmayacaktır. 2001 yılından önce iktisap edilen konutlar için indirimden yararlanılması mümkün bulunmamaktadır.),

5- Kiraya verilen mal ve haklar için ödenen, emlak vergisi, resim, harç ve şerefiyelerle kiraya veren tarafından belediyelere ödenen harcamalara katılma payları,

6- Amortismanlar,

7- Kiraya veren tarafından, kiraya verilen gayrimenkul için yapılan onarım giderleri ile bakım ve idame giderleri ,

8- Kira ile tuttukları mal ve hakları kiraya verenlerin ödedikleri kiralar ve diğer gerçek giderler,

9-Sahibi bulundukları konutları kiraya verenlerin kirayla oturdukları konut veya lojmanların kira bedeli [Dar mükelleflerin (yurt dışında işçi olarak çalışan Türk vatandaşlarımız da dar mükellef kapsamındadır) yabancı ülkelerde ödedikleri kira bedelleri hariç],

(Kirayla oturdukları konutlar için yapılan kira giderlerinin bu hükme göre indirilebilmesi için, söz konusu kira giderlerinin vergi iadesinde kullanılmamış olması gerekmektedir.)

10-Kiraya verilen mal ve haklarla ilgili olarak sözleşmeye, kanuna veya ilama istinaden ödenen zarar, ziyan ve tazminatlar,  brüt kira tutarından indirilir.                 

Bir konuta birden fazla kişinin ortak olması halinde, bu konuttan elde edilen kira gelirlerinin vergilendirmesinde, her bir ortak için 2.300 YTL istisna ayrı ayrı uygulanacaktır. Mirasın paylaşılmamış olması halinde de her bir mirasçı istisnadan ayrı ayrı yararlanacaktır.

Bir mükellef birden fazla konuttan kira geliri elde etmiş ise, istisna kira gelirleri toplamına bir defa uygulanacaktır.

Kira geliri elde eden gayrimenkul sermaye iradı sahibi mükellefler, Gelir Vergisi Kanununun 89 uncu maddesinde yer alan bağış ve yardımlar ile harcamalarının tamamını veya belli bir oranını verdikleri beyanname üzerinde safi iratlarından indirim konusu yapabileceklerdir. Bunlar kısaca aşağıda özetlenmiştir:

     1- Şahıs ve Bireysel Emeklilik Sigorta Primleri [Beyan edilen gelirin (safi iradın) %10'unu (bireysel emeklilik sistemi dışındaki şahıs sigorta primleri için beyan edilen gelirin %5'ini) ve asgari ücretin yıllık tutarını aşmamak şartıyla ]

     2- Eğitim ve Sağlık Harcamaları [Beyan edilen gelirin (safi iradın) % 10'unu aşmaması, Türkiye'de yapılması ve gelir veya kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunan gerçek veya tüzel kişilerden alınacak belgelerle tevsik edilmesi şartıyla. Eğitim ve sağlık harcamaları nedeniyle vergi indiriminden yararlanan ücretliler, aynı harcamalarını bu hükümden yararlanarak matrahlarından indiremezler]

     3- Okul, Yurt ve Sağlık Tesisleri İçin Yapılan Bağış ve Yardımlar (Belli şartlarda tamamı)

     4- Diğer Bağış ve Yardımlar

    a - Genel ve özel bütçeli kamu idareleri, il özel idareleri, belediyeler, köyler ile kamu yararına çalışan dernekler ve Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınan vakıflara yıllık toplamı beyan edilen gelirin (safi iradın) % 5′ini (kalkınmada öncelikli yöreler için % 10′unu) aşmamak üzere, makbuz karşılığında yapılan bağış ve yardımlar.

   b - Genel ve özel bütçeli kamu idareleri, il özel idareleri, belediyeler, köyler, kamu yararına çalışan dernekler, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınan vakıflar ve bilimsel araştırma faaliyetinde bulunan kurum ve kuruluşlar tarafından yapılan ya da Kültür ve Turizm Bakanlığınca desteklenen veya desteklenmesi uygun görülen kültür ve sanat faaliyetleri, kültürel varlıkların korunması, yapımı, onarımı vb. ilişkin olarak Gelir Vergisi Kanununun 89 uncu maddesinde belirlenen şart ve usulde yapılan her türlü bağış ve yardımların tamamı.

   c - Bakanlar Kurulunca yardım kararı alınan doğal afetler dolayısıyla Başbakanlık aracılığıyla makbuz mukabili yapılan aynî veya nakdî bağışların tamamı.

Kaynak : İVDB İnternet Sayfası